Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa – apel Komendy Powiatowej PSP we Włoszczowie

Wraz z rozpoczęciem sezonu grzewczego strażacy z Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej we Włoszczowie przypominają o zasadach bezpiecznego ogrzewania domów i mieszkań. Rusza kolejna odsłona ogólnopolskiej kampanii edukacyjno-informacyjnej „Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa”. Jej nadrzędnym celem jest uświadomienie mieszkańcom zagrożeń związanych z pożarami oraz emisją tlenku węgla (czadu), a także propagowanie montażu autonomicznych czujek.

Sezon grzewczy – czas wzmożonego ryzyka

W statystykach Państwowej Straży Pożarnej sezon grzewczy obejmuje okres od 1 października do 31 marca. W chłodnych miesiącach drastycznie rośnie ryzyko powstawania pożarów oraz zatruć czadem, głównie w wyniku wad lub niewłaściwej eksploatacji urządzeń grzewczych, instalacji elektrycznych, gazowych oraz przewodów kominowych i wentylacyjnych.

Liczby mówią same za siebie:

• w 2026 r. odnotowano 23 360 pożarów w obiektach mieszkalnych,

• w okresie grzewczym 2025/2026 odnotowano 3 750 zdarzeń związanych z tlenkiem węgla,

• 1 354 osoby zostały poszkodowane, a 69 osób straciło życie w wyniku zdarzeń z CO.

Cichy zabójca – dlaczego tlenek węgla jest tak groźny?

Tlenek węgla (CO) jest gazem:

• bezbarwnym,
• bezwonnym,
• pozbawionym smaku,
• silnie toksycznym.

Powstaje w procesie niepełnego spalania paliw (węgla, drewna, gazu, oleju) przy niedostatecznym dopływie tlenu. Człowiek nie jest w stanie wyczuć go własnymi zmysłami. Pierwszymi objawami podtrucia bywają bóle i zawroty głowy, nudności, osłabienie, duszność oraz senność, które łatwo pomylić z przeziębieniem lub zmęczeniem. Dłuższa ekspozycja prowadzi do utraty przytomności, trwałego uszkodzenia zdrowia, a choćby śmierci.

Jak działają autonomiczne czujki?

Autonomiczne czujki nie zapobiegają powstaniu pożaru ani ulatnianiu się gazów, ale dają to, co w sytuacji zagrożenia najcenniejsze – czas na bezpieczną ewakuację i wezwanie pomocy.

• Czujka dymu (norma PN-EN 14604): Działa najczęściej w oparciu o sensor optyczny. Dym przedostający się do komory rozprasza wiązkę światła, co natychmiast rejestruje fotodetektor i uruchamia głośny sygnał alarmowy.
• Czujka tlenku węgla (norma PN-EN 50291-1): Wykorzystuje sensor elektrochemiczny. Reakcja chemiczna wywołana obecnością cząsteczek CO generuje impuls elektryczny. Urządzenie mierzy stężenie gazu w czasie i alarmuje domowników na długo przed osiągnięciem poziomu zagrażającego życiu.

Warto pamiętać: czujka dymu, czujka czadu i czujnik gazu wybuchowego to trzy różne urządzenia i jedno nie zastępuje drugiego!

Gdzie i jak montować urządzenia?

• Czujki dymu: Powinny znaleźć się na drogach ewakuacyjnych, w korytarzach, na każdej kondygnacji budynku oraz w pobliżu sypialni. Należy unikać miejsc bezpośrednio narażonych na parę wodną lub dym kuchenny.
• Czujki tlenku węgla: Montujemy w pomieszczeniach, w których znajdują się urządzenia spalające paliwo (kotłownie, łazienki z piecykami gazowymi, salony z kominkami). Dokładne wytyczne co do wysokości i odległości zawsze podaje producent w dołączonej instrukcji.

Czujka nie zastępuje przeglądów!

Strażacy przypominają: choćby najlepsza czujka nie zwalnia z obowiązku dbania o stan techniczny instalacji!

1. Regularnie czyść kominy: Przewody dymowe i spalinowe muszą być czyszczone z częstotliwością wynikającą z przepisów przeciwpożarowych.
2. Kontroluj wentylację: Przewody wentylacyjne powinny być sprawdzane co najmniej raz w roku. Nigdy nie zasłaniaj kratek wentylacyjnych ani nawiewników!
3. Testuj urządzenie: Raz w miesiącu wciśnij przycisk „TEST” na obudowie czujki i sprawdzaj stan baterii.

PRZYPOMINAMY:

Zgodnie z § 34 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7.06 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w obiektach, w których odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, usuwa się zanieczyszczenia z przewodów dymowych i spalinowych:

• cztery razy w roku w domach opalanych paliwem stałym (np. węglem, drewnem),
• dwa razy w roku w domach opalanych paliwem ciekłym i gazowym,
• co najmniej raz w miesiącu, o ile przepisy miejscowe nie stanowią inaczej od palenisk zakładów zbiorowego żywienia i usług gastronomicznych.
• co najmniej raz w roku usuwamy zanieczyszczenia z przewodów wentylacyjnych.

Z kolei art. 62 ust. 1 pkt 1 c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zobowiązuje właścicieli i zarządców bloków mieszkalnych i domów jednorodzinnych do okresowej kontroli, co najmniej raz w roku stanu technicznego instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych).

Nowe przepisy – nie czekajmy na ostateczny termin!

Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami przeciwpożarowymi:

• Od 30 czerwca 2026 r. czujki są obowiązkowe w lokalach świadczących usługi hotelarskie.
• Od 1 stycznia 2030 r. wchodzi w życie powszechny obowiązek stosowania czujek w istniejących lokalach mieszkalnych (czujki CO w pomieszczeniach ze spalaniem paliw).

Apelujemy jednak do wszystkich mieszkańców powiatu włoszczowskiego: nie czekajmy na ustawowy obowiązek do 2030 roku! Koszt zakupu certyfikowanej czujki to wydatek rzędu kilkudziesięciu złotych, a może on uratować życie Twoje i Twoich najbliższych.

Co zrobić, gdy zawyje alarm czujki CO?

1. Zadbaj o bezpieczeństwo własne i domowników.
2. Jeśli to możliwe i bezpieczne – otwórz okna i drzwi, aby przewietrzyć dom.
3. Natychmiast opuść budynek.
4. Zadzwoń pod numer alarmowy 112 lub 999.
5. Osobom poszkodowanym zapewnij dostęp do świeżego powietrza; w razie konieczności udziel pierwszej pomocy.

Opracował: asp. Dominik Mietelski