Masz gaśnicę w domu? Sprawdź, co ile trzeba ją kontrolować, aby była sprawna

Gaśnica w prywatnym domu może uratować życie i ograniczyć straty podczas pożaru. Nie każdy właściciel nieruchomości wie jednak, czy jej posiadanie jest obowiązkowe i jak często należy kontrolować sprawność urządzenia. Przepisy przewidują przeglądy gaśnic co najmniej raz w roku, ale w przypadku domów jednorodzinnych istnieje ważne rozróżnienie. Państwowa Straż Pożarna wyjaśnia również, kto może wykonać taki przegląd i gdzie najlepiej przechowywać sprzęt.

Fot. Peggy_Marco/Pixabay

Pożar w domu może rozpocząć się od niewielkiego urządzenia elektrycznego, przegrzanego przewodu, kominka lub tłuszczu pozostawionego na kuchence. W pierwszych chwilach sprawna gaśnica może pozwolić na opanowanie niewielkiego ognia, zanim sytuacja stanie się niebezpieczna.

Jednak samo posiadanie czerwonej butli nie daje gwarancji bezpieczeństwa. jeżeli gaśnica przez wiele lat stoi w garażu, piwnicy lub szafce i nikt nie sprawdza jej stanu, podczas pożaru może nie zadziałać prawidłowo.

Dlatego warto znać nie tylko przepisy, ale również zasady konserwacji i adekwatnego przechowywania urządzenia.

Czy gaśnica w prywatnym domu jednorodzinnym jest obowiązkowa?

Właściciel zwykłego domu jednorodzinnego wykorzystywanego wyłącznie do celów mieszkalnych nie ma ogólnego obowiązku posiadania gaśnicy.

Oznacza to, iż brak gaśnicy w takim budynku nie jest sam w sobie naruszeniem przepisów wymagających wyposażenia obiektu w sprzęt gaśniczy.

Inne zasady dotyczą między innymi obiektów użyteczności publicznej, zakładów pracy oraz budynków produkcyjnych i magazynowych. W takich miejscach odpowiednie wyposażenie przeciwpożarowe jest wymagane przepisami.

Sytuacja może być również odmienna, jeżeli część domu wykorzystuje się do działalności gospodarczej, np. jako lokal usługowy. Wtedy trzeba uwzględnić wymagania dotyczące rzeczywistego sposobu użytkowania pomieszczeń.

Państwowa Straż Pożarna zdecydowanie zaleca jednak wyposażenie prywatnych domów i mieszkań w podręczny sprzęt gaśniczy.

Brak obowiązku posiadania gaśnicy nie oznacza, iż warto z niej rezygnować.

Nawet niewielkie urządzenie może pomóc w ugaszeniu pożaru w jego początkowej fazie, pod warunkiem iż jego użycie nie zagraża bezpieczeństwu domowników.

Co ile trzeba robić przegląd gaśnicy? Straż pożarna wskazuje termin

Najważniejsze zasady określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.

Zgodnie z § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia gaśnice powinny być poddawane przeglądom technicznym i konserwacji zgodnie z dokumentacją producenta.

Przeglądy należy przeprowadzać nie rzadziej niż raz w roku, a jeżeli producent wymaga częstszych kontroli, trzeba przestrzegać krótszego terminu.

Zalecenie corocznego profesjonalnego przeglądu dotyczy również gaśnic dobrowolnie przechowywanych w prywatnych domach. Przypomina o tym Państwowa Straż Pożarna w materiałach edukacyjnych dla mieszkańców.

W praktyce oznacza to, iż osoba, która kupiła gaśnicę do domu, powinna zaplanować jej profesjonalną kontrolę co 12 miesięcy.

Warto przy tym odróżnić 2 kwestie: w zwykłym domu jednorodzinnym nie ma obowiązku wyposażenia budynku w gaśnicę, ale urządzenie przeznaczone do gaszenia pożaru powinno pozostawać sprawne i być konserwowane zgodnie z adekwatnymi zasadami.

Czy nową gaśnicę również trzeba kontrolować?

Nowo zakupiona gaśnica powinna być sprawna i posiadać wymagane oznaczenia oraz dokumentację producenta. Nie oznacza to jednak, iż może być przechowywana przez wiele lat bez żadnej kontroli.

Warto już podczas zakupu ustalić termin pierwszego przeglądu, sprawdzić datę produkcji i zapoznać się z instrukcją urządzenia. Nie należy również zakładać, iż każda gaśnica automatycznie zachowuje pełną sprawność przez 5 lub 10 lat bez konserwacji.

Terminy przeglądów, ewentualnych remontów i wycofania urządzenia zależą od jego konstrukcji oraz zaleceń producenta.

Gdzie zrobić przegląd gaśnicy? Nie trzeba jechać do straży pożarnej

Wielu właścicieli domów nie wie, gdzie oddać gaśnicę do sprawdzenia. Przeglądy wykonują przede wszystkim specjalistyczne firmy zajmujące się ochroną przeciwpożarową oraz serwisanci sprzętu gaśniczego.

Takich usług można szukać w:

• punktach serwisowych gaśnic i sprzętu przeciwpożarowego;
• firmach oferujących przeglądy i konserwację urządzeń PPOŻ.;
• autoryzowanych serwisach producentów gaśnic;
• sklepach ze sprzętem przeciwpożarowym, jeżeli prowadzą również profesjonalny serwis.

Państwowa Straż Pożarna nie pełni standardowo funkcji punktu, do którego mieszkańcy oddają prywatne gaśnice na okresową konserwację. Przeglądy powinny wykonywać osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje i wiedzę techniczną.

Przepisy nie ustanawiają jednego, odrębnego rodzaju państwowych uprawnień wymaganego od każdej osoby kontrolującej gaśnice. Znaczenie mają natomiast rzeczywiste kompetencje serwisanta oraz wymagania producenta urządzenia.

Przed oddaniem sprzętu warto upewnić się, iż firma obsługuje konkretny rodzaj gaśnicy i może potwierdzić wykonanie przeglądu.

Co sprawdza serwisant podczas przeglądu gaśnicy?

Profesjonalna kontrola nie polega wyłącznie na obejrzeniu czerwonej obudowy i naklejeniu nowej etykiety. Zakres czynności zależy od typu gaśnicy oraz dokumentacji technicznej producenta.

W przypadku popularnych gaśnic proszkowych sprawdzane mogą być między innymi:

1. Stan zbiornika – czy obudowa nie ma wgnieceń, korozji, pęknięć lub innych uszkodzeń.
2. Ciśnienie – jeżeli urządzenie ma manometr, kontroluje się jego wskazania.
3. Zawór i mechanizm uruchamiający – czy elementy nie są uszkodzone i mogą działać prawidłowo.
4. Zawleczka i plomba – czy zabezpieczenia nie zostały naruszone.
5. Wąż i dysza – czy nie występują uszkodzenia lub niedrożności.
6. Stan środka gaśniczego – zgodnie z procedurą przewidzianą dla konkretnego modelu.
7. Oznaczenia i terminy – data produkcji, wcześniejszy przegląd i wymagania dotyczące dalszej eksploatacji.

Po pozytywnym zakończeniu kontroli serwis powinien odpowiednio udokumentować wykonane czynności.

W praktyce na gaśnicy umieszcza się tzw. kontrolkę serwisową, na której znajdują się informacje pozwalające ustalić datę kontroli oraz termin kolejnego przeglądu.

Jeżeli urządzenie jest niesprawne, nie powinno być dalej traktowane jako gotowe do użycia. Serwisant może zalecić jego naprawę, wymianę lub wycofanie z użytkowania.

Czy można samodzielnie sprawdzić gaśnicę w domu?

Tak, właściciel może regularnie kontrolować widoczne elementy urządzenia. Nie zastępuje to jednak profesjonalnego przeglądu.

Dobrym rozwiązaniem jest wykonywanie krótkiej kontroli wzrokowej, np. raz w miesiącu. Warto upewnić się, iż gaśnica stoi we adekwatnym miejscu, nie została uszkodzona i ma nienaruszone zabezpieczenia.

Jeżeli jest wyposażona w manometr, wskazówka powinna znajdować się w zakresie określonym przez producenta, zwykle oznaczonym kolorem zielonym. Trzeba jednak pamiętać, iż zielone pole manometru nie daje pełnej gwarancji sprawności gaśnicy. W urządzeniu mogą występować inne problemy techniczne.

Nie wszystkie gaśnice mają też manometr. Dotyczy to między innymi części modeli śniegowych. Nie należy samodzielnie demontować zaworu, odkręcać elementów zbiornika ani próbować uzupełniać środka gaśniczego.

Po każdym użyciu gaśnicy, choćby krótkim, sprzęt powinien zostać przekazany do odpowiedniego serwisu lub wymieniony na nowy.

Jaką gaśnicę kupić do domu? Proszkowa ABC czy specjalna do kuchni?

Nie każda gaśnica jest przeznaczona do gaszenia tych samych materiałów. Do podstawowego zabezpieczenia domu Państwowa Straż Pożarna poleca między innymi gaśnice proszkowe oznaczone symbolami ABC.

Oznaczenia wskazują rodzaje pożarów, do których przystosowano urządzenie:

Szczególnej uwagi wymaga kuchnia. Pożary rozgrzanego oleju i tłuszczu należą do niebezpiecznych sytuacji, w których niewłaściwy sposób gaszenia może doprowadzić do gwałtownego rozprzestrzenienia ognia.

Do takich pożarów przeznaczone są gaśnice oznaczone symbolem F.

Nie wolno polewać płonącego oleju wodą. Może to spowodować gwałtowne wyrzucenie płonącego tłuszczu i poważne oparzenia.

W przypadku pożaru urządzenia pod napięciem należy używać wyłącznie sprzętu dopuszczonego przez producenta do takiego zastosowania, z zachowaniem wskazanej odległości i pozostałych zasad bezpieczeństwa.

Czy gaśnica ma termin ważności? Nie zawsze oznacza to konieczność wymiany

Na wielu gaśnicach można znaleźć kilka różnych dat. Nie wszystkie oznaczają to samo. Data produkcji informuje o wieku urządzenia. Termin kolejnego przeglądu wskazuje natomiast, kiedy sprzęt powinien ponownie trafić do serwisu.

Osobną kwestią pozostaje okres eksploatacji określony przez producenta, a także ewentualne terminy remontów lub dodatkowych badań.

Nie istnieje jedna uniwersalna zasada, zgodnie z którą każdą domową gaśnicę należy wymieniać dokładnie po 5 latach. Nie oznacza to również, iż gaśnica mająca 10 lat zawsze nadaje się do dalszego użytkowania.

O jej przydatności decydują stan techniczny, konstrukcja, instrukcja producenta i wymagane czynności serwisowe.

W przypadku niewielkich gaśnic koszt naprawy lub kompleksowej konserwacji może być nieopłacalny w stosunku do zakupu nowego urządzenia. Warto wtedy porównać oba rozwiązania z pomocą serwisanta.

Co zrobić, aby domowa gaśnica rzeczywiście zapewniała bezpieczeństwo?

Najważniejsze jest regularne sprawdzanie urządzenia i adekwatne przygotowanie domowników.

Gaśnica powinna znajdować się w miejscu łatwo dostępnym, a wszyscy mieszkańcy powinni wiedzieć, gdzie jej szukać i jak ją uruchomić.

Profesjonalny przegląd należy zaplanować zgodnie z instrukcją producenta, co do zasady nie rzadziej niż raz w roku.

Przy zakupie sprzętu warto wybierać modele odpowiednie do zagrożeń występujących w domu. Dobrze jest również sprawdzić, czy w okolicy działa punkt serwisowy obsługujący wybraną gaśnicę.

Podczas pożaru najważniejsze pozostaje jednak bezpieczeństwo ludzi. Samodzielne gaszenie ma sens wyłącznie wtedy, gdy ogień jest niewielki, droga ewakuacyjna pozostaje wolna, a podjęcie działania nie naraża domowników na niebezpieczeństwo.

Jeżeli pożar się rozwija albo pojawia się silne zadymienie, należy opuścić budynek, ostrzec pozostałe osoby i zadzwonić pod numer 112.

Gaśnica może ograniczyć skutki pożaru, ale tylko wtedy, gdy jest sprawna, prawidłowo dobrana i znajduje się pod ręką.